حضرت ابوالفضل (ع) ماه منیر ادبیات مرثیهای ترکی
و
قضیه امان نامه
دۆشـدۆن هر وقته کی بیر درده اباالفضلی چاغێـر
کربـــلا شـاهێنــه سـرکـهرده ابـاالفضلـی چاغێـــر
هــر نــه تعـریـف اوْلا شـاییستــه-وْ-زیبـهنـده اوْنــا
کــربـــلاده اؤزۆ شــــاه اوْلــــدۇ پنــاهــهنــده اوْنــا
ائی دۆشهن مۆشگۆله دردین دئیگینهن سنده اوْنا
چـاره یـوْخـدۇر در-ی-دیگـهرده ابـاالفضلـی چاغێــر
(مضطر)
آنچه که در ادبیات مرثیهای ما نمود واضحی دارد جایگاه ویژه و منحصر بفردی است که عباس علمدار حسین (ع) دارد. و این جایگاه از همان علت ایدئولوژیکی آن که همانا ارج و مقام حضرت ابوالفضل (ع) در بین توده مردم ترک است برمی خیزد.
چرا آن حضرت در بین ترکان اینقدر ارج و مقام دارد و این مقام تا چه حدی است ملزوم تحقیق و جستجو است و البته که نقش آن حضرت در نهضت حسینی و شجاعت و شهامت و از خود گذشتگی ایشان در داشتن چنین جایگاهی اساس بوده و مخصوصا" با برخورد قاطعی که امان نامه را رد کرد، و این جایگاه او را به عنوان شاگرد و پرورش یافته امام حسین (ع) نشان می دهد نه بالاتر از حسین و این درست به سان علی (ع) و رسول گرامی اسلام است. و تنها غیر معصومی که در مراسم شاخسئی از وی امداد و یاری طلب می شود حضرت ابوالفضل (ع) می باشد. و مردم خود را دخیل ایشان داد می زنند. عباس-----> دخیلهم
به خاطر این جایگاه ویژه است که می بینیم آن حضرت در شعرهای آیینی ترکان بعد از امام حسین (ع) دومین بوده و ترکان حتی در مقتل نیز روضه ایشان را می خوانند و آنان را عقیده بر این است که شهادت حضرت ابوالفضل در حقیقت اعلام شهادت امام حسین بوده و شکست نظامی امام را قطعی کرد. به خاطر همین در دیوانهای نوحه در مضامین فوق شعرهای فراوانی را می توان یافت. برای مثال زبانحال امام بر سر بالین برادر را در بند زیر از صراف تبریزی ملاحظه کنید:
بــۇ غـۆربـهتـده وحیـد اوْلدۇم کؤمهکـدهن نا اۇمـۇد اوْلدۇم
سن اؤلدۆن من شهید اوْلدۇم ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
چنانچه صراف نیز در این مصرع آورده است، با شهادت حضرت ابوالفضل شهادت حضرت امام حسین (ع) قطعی شد.
دیوانهای نوحه پر از نوحه های حماسی و شور انگیز شعرای مرثیه سرای در مورد سقای امام حسین (ع) می باشدو از جنگ آن حضرت، آب آوردن، زبانحال آن حضرت و زبانحال اهل حرم به آن حضرت، در کل آن حضرت به سان ماه منیری چنانچه در کربلا می درخشید در ادبیات مرثیهای ترک نیز درخشش دارد. اما در این میان قضیه امان نامه آوردن شمر لعین برای عباس علمدار که حرم امام را ناراحت و غمگین نمود و بحث اینکه نکند عباس آنها را ترک کند نیز در دواوین نوحه ترکی بحثی مفصل و با جزئیات تمام است [البته اغراقهای زیادی هم شده است]، اکثر شعرا علاوه بر اینکه در مورد آن حضرت نوحه های حماسی سرودهاند سعی کردهاند قضیه امان نامه را نیز به تصویر بکشند حالا یا با مثنوی و یا با مخمس و انواع دیگر شعر
من در این مقال متن یکی از این شعرها را که قضیه امان نامه را بازگو می کند و توسط دو مداح بزرگ ترک، حاج صدیف و حاج تمدن اجرا شده است را برایتان می نویسم البته حاج تمدن در ابتدای این کاست مختصری درباره علت گرامی داشتن حضرت ابوالفضل و اینکه چرا در مقتل روضه ابوالفضل خوانده می شود را توضیح می دهند.
حضرت ابوالفضل (ع) در بین توده مردم ترک به "غئیرهتلی ابالفضل" "گؤیآتلی ابالفضل" "علینین غضب اوْغلۇ" و ... مشهور هستند
من نتوانستم بفهمم این شعر از کدام یک از شاعران بزرگمان است اما فکر می کنم که قسمت اول این شعر از شاعر بزرگ دربار امام حسین (ع) منزوی اردبیلی می باشد.؟
نوحه حماسی مرتبط با آن حضرت را در پستهای بعدی بخوانید.
بالاخره باید بگویم که مجلس عزاداری ترکان:
هامێ ائشیدمهگه مایێل دی بیر مقـدس آدێ
هـمـۇن آدێ کـی ابوالفضلی دیر طراوهتـی وار
شمرۆن حضرهته ابوالفضله امان نامه گتیرمهسی
شمرۆن سسیکی تللیدهن اخیامه گلیبدیر
بیلـدی هامـێ عبـاسـه امـان نامـه گلیبـدیر
هئی باشلێر امان نامه سؤزین باشدان اوْ ظالێم
شرمـهنده ائدیر، قارداشێ قارداشـدان اوْ ظالێـم
*********************
سسلیر باجێم اوْغلانلارێنێن ارشهدی هاردا
عبـاس-ی-قمهر طلعـهت-وْ-رعنا قدی هـاردا
سرویکی اوْنۇ اۇمم-ی-بنین بسلهدی هـاردا
ال چکسیـن حۆسئنـدهن یئتیـرهم جـاه-وْ-مقامـه
سرلشگهر اوْلۇب امر ائلهسین لشگهر-ی-شامه
شمرۆن سسی عباسه یئتیب غملی چاغێندا
رنـگـی سـارالێـب تیتـرهدی یاپـراق سایـاغێنـدا
باشێـن آشـاغـا سـالـدێ حۆسئینیـن قاباغێنـدا
قلبی سێخێلێب آتش-ی-غئیرهتدهن آلێشدێ
خیجـلهت تری آلنێندا نه دیندی، نه دانێشـدێ
ماهـێ دۇتـۇلان حالدا گؤرۆب شمس-ی-امامـهت
فرماییش ائدیب کئی خلهف-ی-شاه-ی-ویلایـهت
گؤر کیـم چـاغێـرێـر چێــخ قابـاغـا ائیلـه ایـجابـهت
ناچار اوْلۇب ایجرا ائلـهسین امـر-ی-ایمامـێ
تلله طرهف عزم ائتدی اوْ سردار-ی-گیرامی
اهــریمـهنیلـهن گلــدی مـۇلاقــاتــه سـولئیمــان
تــل اۆستـه مـوقابێـل دایانێـب کفـریلـهن ایمــان
شمر آچدێ سؤزۆ عرض ائلهدی ای مه-ی-تابان
واردێـر آرامێـزدا سیـزیلـهن حـق-ی-قرابـهت
گلدیم ایئلییهم محضهریوه نئچچه نصیح-هت
یوْخ مثل-وْ-موقابێل سنه شجعان-ی-عرهبده
مومتازسـن البهتـده شـوجـاعـهتـده، ادهبـده
وار نیسبـهتیمیـز سنلـه قـرابهتـده نسـهبـده
من پیر-ی-کوْههنسال –وْ- جاهان دیدهیهم عباس
سالمـا بۇ ووجـودیـن خطـهره موقــع-ی-حســاس
دریاده حۆسئین ایندی سێنێق کشتییه بنزهر
عاقێـل بئلـه موقـعده خطـهردهن حـذهر ائیلــهر
منــدهن بــۇ سـؤزۆ ائیلـه قبـول اوْلمـا مۆکــدهر
آخێر بۇ حۆسئینین سنه لایێق ایشی یوْخدۇر
یئتمیش نفهره شاه اوْلاسان ارزیشی یوْخدۇر
یازدێردێم امان نامـهوی مـن ابـن-ی-زییـاده
حاضیردی وئـره خلعـهت-وْ-انعـام-ی-زییـاده
لذذهتله گئچین بئش گۆنـۆ بـۇ دار-ی-فنـاده
آلـلام سنـه بیر کـوْرسی-ی-زررین-ی-امارهت
سیم-وْ-زر-وْْ-قصر-وْ-خدهم-وْ-میز-ی-رییاسهت
عباسه تکان وئردی بۇ سؤز اوْلدۇ مؤثر
غئیظیله گلیب نوْطقه اوْ سـردار-مدبـر
لال اوْل دئدی ای نابئخرد پیـر-ی-مـزور
ایبلیسه گلهن لعنهت عبیداللاها آزدێ
زهرا بالاسێ قالدێ امانی منه یازدێ
آغزۇن اوْدیلان دوْلسۇن ایا کافهر-ی-شدداد
آخهر بۇ نه سؤزدیر دانێشێرسان ائوی برباد
دونیادهن اؤتۆر قارداشێمـا ائتمئییـم ایمـداد
جان بسلهمیشهم فاطیمه نان-وْ-نمهکیندهن
حاشا چکهم ال ایندی حۆسئینین اتهگیندهن
مکـریلــه گینــه وۇرســوْز اگـهر نئیـزهیه قـۇرآن
حاشـا تاپـا ایمانێمـا ال سن کیمـی شئیطـان
تئز گئت دالێ باخسان اوْلۇسان قانۇوا غلطان
مــن عبــدهم علـی اوْغـلـۇنـا سـن ابـن-ی-زییــاده
سن مست-ی-رئی-وْ-من روئش-ی-صدق-وْ-وفاده
بـهبــه اوْلا رحمـــهت آنـاســێ اۇمــم-ی-بنیـنـه
چۆن دۆز سۆد امهن حامێ اوْلار دیـن-ی-مؤبینه
خیجلهتله گینه گلـدی حوضـور-ی-شـه-ی-دینـه
کشف ائتدی امان نامـه سؤزۆن کهف-ی-امانـه
اغیـــار ســــؤزۆن بیلــدی گلیـــب یــار بیــانـــه
[بۇ پارچا منیم الیمده اوْلان کیتابدا یوْخدۇر اوْنۇ حاج تمدن کاسئتیندهن یازێرام:
ابوالفضل حرمه قایێدێنجاق زینب (س) امان نامه سؤزۆن بیلیب قارداشێ ایمام حۆسئینه بئله دئییر:
عبــاسیمــه گلیبــدی امـــان نامــه غـــم یئمـــه
گئدسه گئدیبدی روحیوه یۆز وئرمهسین موْحـهن
بـــۇ آز سیـپـــاهــی ده ائلــه آزاد قــالمـاسێــــن
سرلئشـگهرین گـر اوْلماسا سربازی نئیـلیسـن
اوْلمـــارام راضـی سنیـــن مـاه جمـالێــن پــوْزۇلا
حۆسئن ایذن وئر زینبیوه قارداش علمدارین اوْلا
حضرهت ابوالفضل گلیب ایمام قاباغێندا باشێ آشاغا دایانێب، ایمام حۆسئین قارداشێنا دئییر:
ائی لئشگهریمین سروهر-وْ-سرلئشگهری قارداش
بئیعــــهت ... الـــده چــکـــهن خنـجـهری قــارداش
یوْخ دررس؟ اؤزۆن قارداشێنێ تـرک ائدیسـهن ائــد
دۆشمـهندهن امـان نـام-ه گلیبـدیر گئـدیسـهن گئـد
عبـاس تـۇفان-ی-بــلا بۇ گئجـهنین وار سحـهرینــده
رئیحــــانـهی-ی-زهـــرا ســــوْلاجـاقـدێــر اثـهرینــده
اؤلمـــهک ولــی آســانـدێـر حــۆسئینیــن نظهرینده
گؤیلــۆم سحــهرین فئیضینــه پر شوْق-وْ-هوهسدی
گئدسین هامی تک سۆد امهر اوْغلۇم منـه بسـدی
گئتسوْز [گئتسهز] اوْلۇسۇز کوفهده محبوب-ی-خلایێق
...]
عباســه بۇ تکلیفـی ائدیـب زادئــی-ی-زهــرا
گئتسهن سنه مدرهکدی امان نامئی-ی-اعدا
قـارداشــلارێنـێ باشێنـا یێـغ ائیلـهمـه دعــوا
هر حالدا منی اؤلدۆرهجئک لشگهر-ی-کافــهر
بارێ بۇ حۆسئین اؤلسهده، سن اؤلمه برادهر
گئتسوْز [گئتسهز] اوْلۇسۇز کوفهده محبوب-ی-خلایێق
خلق ایچره ائدهرسیز بیلیرهم جلـب-ی-علایێــق
بیر قصـر-ی-برازهنـده وئـرهرلــهر سیــزه لایێــــق
گلسهم سیز اوْلان شهره قوْناق، منده موسهللـهم
خــولــی ائوینــه گئــدمــهرهم اوْنــدا سیــزه گللـهم
سن اوْلسان اگهر کوفهده بیر صاحیب-ی-مسند
سجــادیمــی صــ-د جــوْریلــه ائدمـــهزله مقیــد
چکمهز باجێلار گؤرسه سنی خئففهت-ی-بیحد
قوْللارێن آچێب قێزلارێمێـن گؤگلیــن آلارســان
کیم باش آچۇق اوْلسا باشێنا قاره سالارسان
هئچ کیم غم اوْخۇن قلب-ی-پریشانه ساچانماز
چنــگ-وْ-دف-وْ-طنبــوریـلـه پیشــوازه قاچـانمـاز
زهرا قێزێ هر سؤز دئسه هئچ کیم ال آچانمـاز
زینــب سنـی گـؤرسـه، آچێـلار نۆطـق-ی-بیـانـی
یاخشێ دانێشار مۆفتهضهح ائیلهر طولاقانێ[طلقا]
سن اوْلسۇن امیر، امرین ائدهر دین ائوین آباد
زینداندا علی شیعهلهری دیلـدهن اوْلار شــاد
موختــار-ی-وفـــاداری ائــدهرســن اؤزۆن آزاد
گیـزلینجه علی دوْسلارێندان آلار ایقرار
قان آلماغا آمـاده اوْلار کوفــهده موختـار
بیرده گزهسن گوشهی-ی-زیندانلارێ قارداش
یاده سالاسان بـیگۆنهه اینسانـلارێ قارداش
گؤرسوْن [گؤرسهن] یاتێشێب مسلمۇن اوْغلانلارێ قارداش
آهیسته اوْیات قوْرخمایالار مۆژده سسیندهن
بۆلبۆللهری آزاد ائلـه ظۆلـمۆن قفـهسینـدهن
عزم-ی-وطن ائتسه اوْ ایکی بیگۆنـهه آهـۇ
قوْیما ائدهلهر غۆصصهلی قۇمرو کیمی کوکو
گر مسلمین ایستهرسن اوْلا روحـو دوعـاگـو
آل تازه لیباس-وْ-یاشێل عممامه بـرادهر
نازیلـه گئیینـدیـر اوْلارێ یثـریبـه گؤنـدهر
عبـاسـه امـاننـامـه ســؤزۆ چـوْخ اثـهر ائتـدی
شمرۆن سؤزۆ آسانێدێ بیر یوْل دئدی گئتدی
نوْبهت ولی شاه ائتدیگی تکلیفه کـی یئتـدی
عباس اۇجادان آغلادێ سس زینبه چاتدێ
قێزلاردا بیلیب مطلهبی ال باشێـنا چاتـدێ
عبـاس گلـوگیر اوْلـۇب از بـسکـه غضهبدهن
بیر سؤز دییه بیلمیر هله سولطانه ادهبدهن
فیکریـم دوْلانێر آیرێ خییـامـه بۇ سبـهبـدهن
سیـزده منیـلهن همره اوْلۇن بـارێ بۇ غمـده
جیددهن گؤرهک آخهر نه قییامهتدی حرهمده
اوْلمۇش بۇ خبهردهن نیگهران عیترهت-ی-زهرا
ائیلیر هامێسێ زینـب اوْلان خئیمـهده غوْغـا
بعضیسی دئییر گئتسـه عمـوم نئیلـهرهم آیا
بعضیسی دئییر باخبهرهم من اۆرهگیندهن
گئتمهز قایێدار صئدقیله دۇتسام اتهگیندهن
زینبده دئییر قوْرخمئیین [قوْرخمایێن] آگاههم ازهلدهن
ثابیتــدی وفـاسیـنـده ابـوالفـضلیم اوهلـدهن
شأنیندهن اۇزاقدێر وئره اؤز پرچهمین الدهن
عیللهت اوْدۇ بۇ مـطلهبـی آسان سانێـرام من
تک قوْیماز حۆسئینی اوْنۇ چوْخدان تانێرام من
سؤز بۇ یئره چکدی هامێسێ دۇردۇ ایاقه
عزم ائیلهدیلهر معرهکهی-ی-بـزم-ی-فراقـه
گؤردیلهر ابوالفضل باشێن سالمێش اشاقه
عرض ائیلیر حۆسئین دۆزدۆ کی لایێق دگیلهم من
صبـر ائیلـه اگـهر یانمـاسـام عاشێـق دگیلـهم مـن
زهــرا آنوْوا چاتماز آنــام ائــی شه-ی-ابرار
قارداش دگیلهم نوْکهرووام ائتمیرهم اینـکار
بۇ نوْکهره سن رۆتبه وئریب ائتدین علمدار
بۇ منصهبی قارداش سن ابوالفضله وئریبسهن
الدهن آلێسان پرچهمی منـدهن نه گؤرۆبسـهن
سن بیل کرهمین سالما منـی دشـت-وْ-فـلاته
من سالیک-ی-عئشقهم دؤزهرهم هر زحهماته
سردوشیمـی آچ پرچـهمـی آل قـوْش نفــهراته
سرلئشگهرهم آل رۆتبهمی سرباز ائله قارداش
قوْومــا قـاپێـدان سـاخـلا سـرافراز ائله قارداش
ایستیـر بیـزی قارداش آیێرێب تکلـییه اعدا
خوار اوْلدۆره بیر-بیـر سنـی تنـها منـی تنـها
قصدیم بۇدۇ بیر یئرده دۆشهم توْپراغا شاها
جنجال ائلییهن وقتیده دۆشمهن باشێم اۆسته
آخهر نفهسیمده گلهسن سـن باشێـم اۆستـه
آگههسهن اؤزۆن صؤحبهت-ی-عهد-ازهلیمدهن
اسـرار-دیلیمـدهن هـدهفیمـدهن عمـهلیمــدهن
هئـچ مـن دئمیـرهم پرچـهمیـوی آلمـا الیمـدهن
آلسانـدا گینـه نـوْکهرۇوام شـأنیم آزالماز
امما کرهم اهلی بیلیرهم وئردیگین آلمـاز
وار نوْکهریوین [نوْکهرۇوۇن] عیترهت-ی-پئیغهمبهره نذری
بیر باش ایکی ال [قوْل] اۆستـه قوْیـۇب گؤنـدهره نــذری
عالهمـده مـگهر کیـم گؤرۆنـۆب قـهیتـهره [قایتارا] نـذری
قهیتهرمه تؤکۆم خون-ی-دیلی گؤز یاشێم اۆسته
بیر گؤزده قوْیۇم قوْی ایکی قوْل بیر باشێم اۆسته
قصدیم سحهر البهتده اوْلار فاش-وْ-مۆسهللـهم
مشگیمده سۇ اوْلسا پر آچێب خئیمییه گللـهم
سۇ اوْلماسا گر سیزدهن اۇزاقدا خجیل اؤللــهم
هر یئرده سرافکهندهدی هر کیم الی بوْشدۇ
شرمـهنده اوْلان نـوْکـهر اۇزاقـدا یاتـا خوْشـدۇ
القیصصه اوْ شیـره هیهجـان گتـدی بـۇ سـؤزلهر
قلبینده اوْلان عئشقه دیـلالـهتـدی بـۇ سـؤزلـهر
شیریندیل اۇشاقلارا دیل اؤرگهتدی بۇ سؤزلـهر
سسلهندیله گئتمه باشۇوا بیر دوْلاناق بیز
قوْی پرچهمیوین سایهسینه دالدالاناق بیـز
زینب گؤرۆب عباسیده وار یاخشێ عقیده
حاضیـردی اؤلـه گئتمییـه دربــار-ی-یزیــده
ائیلیبــدی دوعــا اۇم-ی-بـنینــه اوْ حمیـده
سسلــهنــدی آنـا، بــهبــه اۆزۆن آغ، ائـــوین آبــاد
شاد ائیلهدی اوْغلۇن بیزی، اوْلسۇن اۆرهگین شاد
یـــۆز دۇتـــدۇ ابــوالفضلــه طـرهف زینب اوْساعـهت
بهبه دئدی ائی بحر-ی-کـرهم، کان-ی-شوجاعـهت
قــارداشلێغــا الحـــق وارێمێـــش سنــده لیاقــهت
باش اگمهدین عالهمده قوی دۆشمهنه قـارداش
خوْش حالێوه ایقبالێـوه، احسـهن سنه قـارداش
احسهن ادهب-وْ-غئیرهت-وْ-گوْفتارۇوا احسـهن
احسهن شرهف-وْ-عیزهت-وْ-رفتارۇوا احسـهن
گوْفتـــارۇوا، رفتـــارۇوا کئــــردارۇوا احســــهن
جانێم بۇ اۇجا قامــهت، اۇزۇن اللـــهره قۇربــان
حق شیری آتام حق دانێشان دیللـهره قۇربان
غئیرهتده بابام حیدره خـوْش مظهـهر ایمیشسـن
اثنــای خطـــهر حامــی پئیغـهمبــهر ایمیشســن
سن رخت-ی-پئیهمبهرده یاتان حیـدر ایمیشسـن
سالدۇن خطهره جانێوێ پئیغهمبهره خاطێر
زهرایه کؤمـهک دۇردۇن آتام حیـدره خاطێـر
ائحضـــار ائلــهدی گــؤردۆم آتــام بیــر گــۆن عقیلـی
یاخشێ تانێسان [تانێرسان] سن دئدی انساب-ی-اصیلی
واردێــر سنـــه آز زحمــهتیمیــن اجـــــر-ی-جزیلــی
عقــد ائــت منـه بیـر دوْختهر-ی-پاکیزه، رشیده
سیماسێ عبوس، ائننی آلێن، قددی کشیـده
من اؤز اؤزۆمه فیکر ائلهدیـم بۇ سؤزۆ اوْنــدا
مــردانه صیفــات عوْرهتــی نئیلیــر بـابام آیا
الان منه روْشهندی نه فیکر ائتمیش اوْ موْلا
آلمێــش بــــۇ خییــالیلــه آتــام شیــرزن عـــوْرهت
سن تک بیر اوْغۇل دوْغسۇن اوْ گنجینهی-ی-عیصمهت
ایستیــر سنــی بیــزدهن آیێــرا آل-ی-امیـه
مکتوب-ی-امان یازمێش اوْ فرزند-ی-سمیه
الان ائشیدیب گئتمـهگیــوی نازلــێ رقیــه
لایلای دئمـهدی اصغــره دۇردۇ باشێــن آچــدێ
فیکر ائتدی گئدیبسهن بیر آز اووهل چؤله قاچدێ
یاد ائیله شب-ی-قتل-ی-علی اؤز قسهمینـدهن
قـۇربانێـن اؤلــۆم قــارداش ال اؤزمــه علمینــدهن
حـــاضیـــردی رقیـــه اؤپـــــه الان قـــدهمینـــدهن
آغۇشێوه آل گۆل یۆزۆ گۆلسۆن، دیله گلسیـن
دیندیر اوْ شیرین دیل قێزێ، قلبی اله گلسین
بۇ قضیهنی حاج تمدن و حاج صدیف گؤزهل ایفا ائدیبلهر، آنجاق حاج صدیف امان نامه قضیهسین قۇرتاراندان سوْرا اوْنۇن مضمونونا باغلێ عاشۇرا گۆنۆ حضرهت-ی-ابوالفضل (ع) دؤیۆشده سوْن آنلارێ آلتدا گلهن گؤزهل و حماسی شعرلهر گؤزه چکیر و دئییر کی اوْ جناب نئجه سێناو وئریب. هر ایکی مداح بۇ قضیهنی حماسی اوْخۇیۇبلار، آنجاق حاج تمدن تراژدیک دۇرۇمدا یارادێب و بۇ ایشی حاج صدیف دئدیگیمیز آلتداکی پارچادا اله وئریر. عؤمۆرلهری اۇزۇن و برهکهتلی اوْلسۇن
حضرهت-ی-ابوالفضل قانلێ پرچهمینه بئله دئییر:
ائی پرچهم-ی-ایسلام نه سۆرعهتله اسیرسن؟
عبــاس دۆشــۆر توْپــراغــا سنــده تلــهسیرسـن
اوْلمــا گـۆل-ی-اۇمێــدێمــی ســن پرپر ائدیرسـن
قـوْلسـۇز گؤرۆب عباسی بئلـه لنگـهر ائدیـرسـن
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
چوْخ زحمهتیوی چکدی عموم جعفر-ی-طیار
جان قوْیدۇ بابام شیر-ی-خۇدا حیدر-ی-کرار
راضی دگیلهم منده سنی خوار ائده اشرار
سـن دینیـمیزیـن پرچـهمیـسـهن یاتماغــا اسمـه
السیز باشێم اۆستهن یێخێلێب سایهوی کسمه
من گؤزلهییرهم قانلێ گؤزۆم تک سنی الان
فیکـریم بـۇدۇ سـن اوْلمایاسان قانێـلا الـوان
گؤرسه سنی قان آغلامایا عیترهت-ی-سولطان
مومکوندو ائدهن وقته باجێم عزم-ی-مدینه
سـوْغات آپارا بیکهس آنـام اۇمـم-ی-بنینـه
ال گئتدی بۇ گؤزلهردهکی القانـێ سیلینجـه
من وئرمهدیم الدهن سنی الـلـهر کسیلینجه
ائیکاش حۆسئینیم گله شام اهلـی گلینجـه
ایظهـار-ی-ریضایـهت ائـده عالـی روئشیمـدهن
تحویل آلا اؤز وئردیگی شمشیری دیشیمدهن
شه گلمـهسه بیگانه منیم حالێمێ بیلمـهز
قانێلا دوْلان گؤزلهریمی اؤزگهسی سیلمهز
دۆشمهنلهریمه باشێم عمـود آلتدا اگیلمـهز
سن اگمه منی قـوْی دایانێـم اؤز سـؤزۆم اۆستـه
دین پرچهمیسن دۆشمه یئره قال گؤزۆم اۆسته
قوْی سسلهییم الان شه-ی-عالهم اؤزۆ گلسیـن
عئشقیم، هوهسیم، روحیم علاقهم اؤزۆ گلسین
صبر ائیله بیر آز صاحیـب-ی-پرچـهم اؤزۆ گلسیـن
یاتمـا منـی سێنـدێرمـا بـۇ دۆشمهن قاباغێندا
قوْی گلسین حۆسئینیم یێخێلێم من قاباغێندا [ایاغێندا]
مـأیـوس اوْلـۇب القیـصصـه الینــدهن عـلَمـینـدهن
سێندێ اۆرهگی اوْخ سیتهمیندهن سۇ غمیندهن
گـؤردۆ الـی بوْش گئتمـهک اۇزاقدێـر کرهمیندهن
سسلهندی حۆسئین لوطف ائله السیز باشا باش چک
شاهێــم بؤیۆگـۆم گـل بـۇ کیچیـک قـارداشـا بـاش چـک
سققا قوْلۇ گر دۆشسه حرهم ساخلایا بیلمهز
اوْخ دگسه اگهر مشگیده نم ساخـلایا بیلمـهز
آخهر بۇ کسیـک قوـْلـلار علـَم ساخلایا بیلمـهز
لنگهر ائلهدی بئیدهق [بئیرهق] امان وئرمهدی تئز گل
قان دوْلدۇ حۆسئـن جـانـێ گـؤزۆم گؤرمـهدی تئـز گـل
حالێـم بـۇ سؤزۆمدهن سنه معلۇم اوْلۇ قارداش
گـزدی بـاشێم اۆستۆنده حریفین قوْلۇ قـارداش
قـانێـلا گـؤزۆم دوْلـدۇ ایتیــردیــم یوْلـۇ قــارداش
گؤز گؤرمهدی هئچ بیلمهدیم آخهر هارا دۆشـدۆم
ال اوْلمــــادێ تیکیــه ائلهدیـــم اوْخلارا دۆشـدۆم
آغ کؤینهک
1387/9/28
سینهزنی امان نامه حضرت ابوالفصل العباس (ع) –شاعر: ثابت ثابت مرثیه سرای اردبیلی که در نوحه سرایی و به نظم کشیدن وقایع کربلا آثار فاخری دارد. که برای مثال می توان از قضیه امان نامه وی نام برد. در این مقال نوحه ای از وی درباره امان نامه حضرت ابوالفضل (ع) می آوریم. گئجه گۆندۆز اهل-ی-بئیتیـن، سر-ی-پاسێبانێ قارداش سنــه «شمــر» نامــه گتــدی، آتامێـن نشانێ قارداش بۇ بلالێ چؤلده سؤز یوْخ اوْلاسان سیپاهه سرههنـگ سن اوْلان مکاندا وۇرمـاز، باشێمـا بـۇ کـۇفییـان سنـگ منیم اۆسته اوْلما قارداش، در-ی-باریگههده دیلـتهنـگ بۇ حۆسئن خۇدایه وئرسین، گرهک ایمتیحانـی قارداش وۇراجــاق «سنـان»-ی-ظالێـم، باشێمـێ اخـا سینـایه ائدهجـهک اوْ کـوفـه اهلـی، باشـێمـی داشــا نیشـانـه بــۇ کسیــک بـاشێــم بـرادهر، بـاتـاجــاق دۇبــاره قـانـه اوْلاجاق اوْ نئیـزه باشێ، باشێمـێـن مــکانـێ قــارداش اوْلاسان بــۇ کــوفییـانـه، آتــام اوْغـلــۇ سـنــده ســردار نه یانـار خییامـه دیبـا[؟]، نـه چـؤلـه قـاچــار بــۇ قێــزلار نـه مینـهر سێنێـق کجـاوه، نـه بـاجـێـلارۇن قـان آغــلار نـه گئـدهر دمئشقـه «زینـب»، نـه یـانار زبـانی قارداش نــه جنــازهمــی کفــهنسیـــز قـوْیــاسـان قـالا بــرادهر نـه خییـامیـدهن حـرهمـلـهر، گلـه قتـلیگـاهـه یئکسـهر گئدهجئـک باشێـم جیـداده، قـالاجـاق بۆرههنـه پئـکـهر بـۇ حـۆسئـن وطـهن ائدیبدیـر، بئله غم فضانی قارداش نــه «رقیـــه» آت دؤشـۆنــده دوْلانــار بــلا چــؤلــۆنــده تاپـاجــاق بـۆرههنـه نعشـی، اخـی کـربـلا چـؤلــۆنــده «علیاکبر»یمـدی قـۇربــان، حقـه بــۇ مینـا چــؤلـۆنـده جمـع ائلـه مگـهر سؤزۆم وار، باشا شامییانێ قارداش غئیرهتلی ابوالفضل (ع) دئییر: منـــی قوْومـا سـن قاپێنـدان، شـه-ی-کـربـلا آمانـدێـر «علـیاصغـر»یـن بـاشێنـا، منـی خئیمــهده دوْلانـدێـر «علـیاکبـر»ه قـۇلامــهم، بــۇ قـاپێنـــدا دالـدالانــدێــر ائلـهرهم تصـهددۇق «اکبـر»، باشێنـا بۇ جانێ قارداش ازهل آل بـۇ تیغـی الـدهن، یـوْلا سال منی شههنشـاه گئـدهرهم «نجف» چـؤلـۆنـده، ائـدهرهم بــابــامێ آگــاه دییــهرهم حـۆسئـن قـوْوۇبدێـر، قاپێـدان منـی چکیم آه اۇجــالار در-ی-علـی دهن، دیلیمیــن فغـانــی قـارداش وئــر ایجــازه قــانــه اووهل، بـــوْیــانێــم بــۇ کـــربــلاده ســر-ی-پـاکینــی حـۆسئینیم، گؤره بیلمهرهم جیـداده کسـهلـهر اۇزۇن بــۇ قــوْلـــلار، قــالا پئیــکـــهریــم آرادا تۆکــهلـهر فــراتێن اۆستــه، یئــره لختـه قانـێ قارداش سنــه حضرهت-ی-ابـوالفضل ائـدهرهم بـۇ دردی ایظهـار نئچــه ایلـدی مـن دخیلـهم، سنـه ائـت نظـهر علمــدار یاپێـشێبــدێ دامـهنۇنـدان گـؤزۆ یـاشلـێ خێـردا قێـزلار ائلـهدیم بۇ عئشقی «ثابت» سنـه بیـرده آنـێ قارداش
حضرهت ابوالفضل (ع) نؤوحهسی- شاعیر: حسینی: من ابوالفضلهم جماعهت، شؤهرهتیم دۆتمۆش جاهانێ قودرهت-وْ-آللاه اوْغلۇیام من، حیدر-ی-کررار-ی-ثانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ یادیگار-ی-نامدار-ی-غازی-ی-بدر-وْ-حنینم حیدر-ی-کررار آتامدێر، مرتضییه نور-ی-عئینهم هم سپههسالار-ی-لئشگهر، هم علمدار-ی-حۆسئینهم ائیلهرهم ظاهیر بۇ چؤلده، صولهت-ی-شیر-ی-خۇدانی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ دیلده یوْخ بیر ذره باکیم، گر دۆتا دونیانێ دۆشمهن اؤلدۆ گرچه آل-ی-هاشیم، اوْلمایێن اؤلمهکدهن ایمهن قوْیمارام جوْنبهنده سیزدهن تیغ-ی-قهرآمێزێله من چرخ-ی-اطلهس گؤرسه تیترهر، بۇ حیسام-ی-جانسیتانێ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ مجلیس-ی-شۇرای-ی-جنگین، صاحیب-ی-اۇرهنگییهم من لئشگهر-ی-شاه-ی-حیجازێن، باهۆنهر سرهنگییهم من بۇ کؤمهکسیز پادشاهێن چۆن وزیر-ی-جنگییهم من وئرسه رۆخصهت ائیلهرهم بۇ عالهم-ی-ایمکانی فانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ گر ائدهم دعوایه ایقدام، ائی گوروه-ی-پست فیطرهت قوْیمارام قالسێن بۇ چؤلده بیر نفهر سیزدهن سلامهت گئچمهک امما باش-وْ-جاندان، چۆن وظیفهمدیر جماعهت قانێمیله ئینه وئررهم، بیر حیات-ی-جاوێدانێ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ بیشهی-ی-هیجاده شیرهم، قاف-ی-رزم عنقاسییهم من هر فونون-ی-جنگ-وْ-جنگی ایشلهرین داراسێیهم من عیترهت-ی-شیر-ی-خۇدانێن، تئشنه لب سققاسێیهم من نهر-علقهمدهن خییامه، باغلارام آب-ی-روانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ خئیمهده آغلێر سۇسۇزدان، عیترهت-ی-شاه-ی-مدینه العهطهش فریادی یئردهن، اوْوج ائدیر عرش-ی-برینه چیگنیمه سالدێ گلهنده، بۇ قۇرۇ مشکی سکینه ائیلهدی سۇ ایلتیماسێ، بیر منه گلدی گۆمانێ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ بۇ حۆسئینی کی سیپاهێن، ائیلهییبسیز قانا غلطان جان-ی-زهرادێر جماعهت، هم ایمام-ی-کوْون-ی-ایمکان حجتالله بیلمیسیز گر، فرض ائدین سیز بیر مۆسهلمان قوْیمایێن یانسێن سۇسۇزدان، عیترهت-ی-بیخانێمانێ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ائیلهدی ایتمام-ی-حجت، لئشگهره هر چند اوْ سروهر اوْلمادێ اصلهن مؤثر، گلمهدی رحمه اوْ لئشگهر بیر نفهر سسلهندی امما، کئی هۆنهروهر پۇر-ی-حیدر ائیلهمه سۇ اۆسته بیجا، سن ملامهت شامییانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ گر ایکی ایشدهن بۇ چؤلده، اوْلمایا بیر امره مجرا یئر یۆزین دوْلدۇرسا دریا، وئرمهریک بیر قطره اصلا یا گرهک قارداشێن اوْلسۇن، بئیعهته دیلدهن موههییا یا بۇ تشکیلاتێ پوْزسۇن، تیغ قیلسین حؤکمرانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ... جنگ عباسی گؤرهنده، قۇدسییان گلدی نوایه سس سسه وئردی ملهکلهر، عرض قێلدێ مرتضییه ائیلیری عباس دعوا، یا علی باخ کربلایه گؤستهریر اوْغلۇن حۆسئینه، گؤر نه نؤوعی جانفیشانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ بیر رشادهت، بیر شجاعهت، گؤستهریب اوْل تئشنه سققا عرصه تنگ اوْلدۇ سیپاهه، سێندێ صفلهر قاچدێ اعدا آلدێ تا نهر-ی-فراتی فارئس-ی-مئیدان-هیجا بئیرهقین نهر اۆسته وۇردۇ، اوْل وفا-وْ-مئهر کانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ لئشگهره سس دۆشدۆ آلدێ، نهری بۇ یالقۇز علمدار خئیمه ده ناگه ائشیتدی، بۇ سسی تئشنه اۇشاقلار خێرداجا قێزلار سئویندی، داده گلدی آل-ی-اطهار باشێنا یێغدێ سکینه، عیترهت-ی-آل-ی-عبانی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ اللـهرینده بوْش سۇ جامێ، گلدیلهر داده نوایه یۆز دوْلاندێردێ خانێملار، بارگاه-ی-کئبرییایه عرض ائدیبلهر بارائلاها، حافیظ اوْل صاحێب لوایه حفظ قێل شر-ی-عدۇدهن، یادیگار-ی-مرتضینی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ... اوْل قدهر گئچمیب، حۆسئینین گۆل کیمی رنگی سارالدێ سسلهنیب وای قارداشێم وای، زینبین آرامێن آلدێ یعنی عباسێن سۇ اۆسته، قوْللارێن شام اهلی سالدێ اوْخلانێب سۇ مشگی گئتدی، طاقهت-وْ-تاب-وْ-توانی ... نؤوحهنین اۇزۇن اوْلماسێنا گؤره اوْنۇن هامێسێن گتیرمهدیم ×××ـــــــــــــــــــــــــــــــــــسوْنــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ××× حضرهت-ی-ابوالفضل (ع)ین عاشورا گۆنۆنه عایێد بیر نؤوحه- شاعیر: ذاکر ایمام حۆسئین (ع) قارداشێ ابوالفضله عاشورا گۆنۆ باشێ اۆستۆنه یئتهنده سوْنرا دئییر. (نؤوحه) بۇ نؤوحهنی عاشورا گۆنۆ ایکی تههر اوْخۇرلار: -عادی و ائله اوْلان وزنینده قالان (ساییر) نؤوحهلهر کیمی اوْخۇرلار -نؤوحهخوان نؤوحهنی مئصرهع-مئصرهع اوْخۇیار و رنجیروۇرانلار زنجیری یاواش-یاواش ترپهدیب،بیرینجی مئصرهعی "اوْخلانێب ندهن سۇ مشکین" تیکرار ائدهرلهر و بۇ نؤوع نؤوحه دئمهک عاشورا گۆنۆ دسته یوْل گئدهنده و زنجیروۇرانلار دینجهلمهک اۆچۆن آرا-سێرا اوْخۇنار. اینشاءالله گلهن پوْستلاردا اوْلاردان گینه اؤرنهک یازاجام. اوْخلانێب ندهن سۇ مشکین پئیکهرۇنـدا قــان ابـاالفضـــل یاتما ایستـی گۆنده قوْلسۇز آچ گـؤزۆن اوْیـان ابــاالفضــل قوْی باشێن دیز اۆسته قارداش ایستی گۆن یـاران نـه چوْخـدۇر ظۆلــم ایلــه سالێبــلا عۇریـــان پئیکــهرۇن سراســـهر اوْخـــدۇر سـرنیگــۇن علــم سۇ مشکین قـوْلــلارێـن بـدهنـــده یوْخـــدۇر چئشمه-چئشمه هر طرهفدهن قــان اوْلـــــۇر روان ابــاالفضـــل داغ-ی-اکبـــریــــم بـــــــرادهر ائیلــهییب منـی جیـگهرسـوز دؤرهمــی آلێبـــدێ ائشگـــهر گؤردیلــهر منــی اوْغــۇلسـۇز رحــــم ائلــــه بــــۇ غـــریبـــه دۆشمـهن ایچـره قوْیما یالقـۇز ساغ دگیـل هــرایـــه گلسیــن اکبــــر-ی-جـــــوان ابــاالفضــل دشت-ی-کربلاده سنسیـز سێندێ لنگـهر-ی-سفینـــه اۆستــۆمـه ایــاق گتیــردی گؤر نئجه بۇ اهل-ی-کینــه گـؤز یـوْلا تیکیبـدی تئشنـه گـؤزلیـری یوْلــۇن سـکینـه خئیمــهلـهرده آل-ی-حیـدر ائیلــهییـر فغـــان ابـاالفضـل بیـــر سنـــه گلیـــر گـۆمـانێـم رحــم قیــل وفالــێ ســــردار لئشگهریم داغێلـدێ یئکسهر قاسیـــم-وْ-نـــه اکبـریـــم وار یالقــۇزام، قـوْیـۇب گئـدیـرسن کیـــم اوْلــۇر مـنـــه علـمـــدار مـن غریبـه داغ-ی-هـئجـریــن اوْلـدۇ چـوْخ یامــان ابـاالـفضـل افراد ایاقا دۇرگێلان ائی همدهمیم دیلیم قارداش وۇران الیم، کؤمهگیم، یاخێن ائلیم قارداش نه قدری سن ساغ ایدۇن اوْلمامێشدێ خم قددیم اگیلدی بیر نئجه گؤر قامهتیم بئلیم قارداش سالێبدێلار قوْلۇوۇ پاره-پاره دیر بدهنین کی خئیمییه آپارێم، گلمیری الیم قارداش ******************* اسیر اوْلماغێنا زینبین یاخێنلاشدێ کی آز قالێب داغێلا چؤللــهره حرم قارداش دئدی ایاقه دۇر ائی یار-وْ-یاوهریم قارداش اوْلۇم بۇ قددیوه قۇربان، صنوبهریم قارداش من غریبه بۇ چؤلده اۇمۇد بیر سن ایدون آتام نیشانهسی هر غمده یار-وْ-یاوهریدون نؤوحهنین آردێ: قـالـــدێ آرزێـــــم اوْلایــــــدێ قــــوْلــلارۇن بدهنـده قـارداش بیـرجـه قـوْل بـوْیـۇن اوْلایدێـم گؤزلـهریم تؤکئیـدی قـانیـاش گئتـــدی طاقـهتیــم الیمــدهن آچ گـــؤزۆن وفــالــێ قـارداش گــؤر نئجــه ائـدیـب فـــراقێــن قــددیمـی کـمـان ابـاالـفضــل کــربـــلاده قــوْیمـــا یــالقــــۇز چــوْخـدۇ دۆشمـهنیـم بـرادهر الــده تیــر-وْ-تیـــغ-وْ-خنـجـــهر قتلیـمـــه چــکیبـلـه یئکســهر لئشگهریـم داغێلدێ قـارداش یوْخــدۇ بیــر مــوْعیـن-وْ-یـاوهر زینــبی اسیـــر ائــدهرلـــــهر قـــوْم-ی-کـوفییــان ابـاالفضـل آغــــلارم سنــــی الیـمــــدهن آلــدێ ظـۆلـم ایــلــه زمــانـــه دشـت-ی-کربلاده سنسیـز دؤنـــدۆ قــامــهتیــم کمــانـــه قـوْم-ی-دۇن ائدهرلــهر اینــدی اوْخــــــــلارێ منــه نیشــــانـه آز قـالێــب وئـرهم سنیـن تــک منــده تئــشنـه جـان اباالفضل فــۆرقــهتینـده یـوْخـدۇ تـابێـم اوْج ائــــدهر ســمایــه آهێـــم اؤلـــدۆ یــــاوهریــم داغێــلـــدێ لئشــگـهریـم پـوْزۇلــدۇ جاهێـم تئشنــه لـب شهیــد ائـدهرلــهر یانــدێـرالـلا[ر] خئیمــهگـاهێـــم اینــــدی آز قـالێـب دۆزۆلسیــن شــامـه کــاریــوان ابــاالـفضـــل شام-ی-شۇم مئحنهتینـدهن چــکمــه گــل بیـــانــه ذاکیــر چـــۆن بیــان-ی-درد-وْ-غمــــده اوْد ســـــالێـر جــهانــه ذاکیـــر غــۆربـهت اؤلکـــه درد الینــدهن گلمـــه چـــوْخ فغــــانـه ذاکیـــر ایستـــه سنــده درده درمـــــان ائیلــهسیــن نهـــان ابـاالفضـــل توضیحات: 1- افراد: افراد شعرهایی است که معمولا" در بین نوحه از طرف مداح با قطع سینه رنی و رنجیر زنی خوانده می شود و نوعی روضه منظوم می باشد. البته در روستاها به عمل مداحهایی که روضه می خوانند، چون بیشتر از این شعرهای تک بیتی و یا دوبیتی و در کل شعرهای کوچک استفاده می کنندو "افراد اوْخۇماق" می گویند و این "افراد" هم یکی از انواع شعرهای نوحه می باشد که در اصل تک بیتی ها بوده اند اما الان به شعرهایی که در بالا توضیح داده شد گفته می شود. 2- در قسمت دوم این نوحه به جایگاه مهم حضرت ابوالفضل و اینکه شهادت ایشان به منزله پایان جنگ نظامی کربلا است می پردازد. این نگرش در اکثر نوحه های مربوط به آن حضرت بوضوح قابل مشاهده است. ×××ـــــــــــــــــــــــــــــــــــسوْنــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ××× حضرت-ی- ابوْالفضل (ع) نؤوحهسی[1] شابئیت (پایمنبر) [2] دۇر ای دعــوالــهر اســــلانـێ ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم دیلیم تۇتمـۇر دییــهم قــارداش دۇر ای آرخام ائلیم قارداش کسیب دۆشمهن یوْلۇن آخهر سالۇب ساق-وْ-سوْلۇن آخهر علمداریـــم زبـــون اوْلـــدۇ[ی] قتیل-ی-قوْم-ی-دون اوْلدۇ[ی] اوْغۇل یوْخ دردیمی بـۆلسـۆن منــه یـار-وْ-مـوْعیـن اوْلسۇن تۆکـهندی طاقهتیم سنسیز بۆکۆلدۆ قامهتیم سنسیز اؤزین مــقـصودیــوه یئتــدیـن بئله احبابـی تـــرک ائتـدیــن ایـا مــاه-ی-بنــی هاشیــــم منیم ایستهکلی قارداشێم دئسهم گؤرمهز گؤزۆم قارداش یقین دۆزدیر سؤزۆم قارداش اؤزۆن گئتدین خـلاص اوْلـدۇن دوْلــۇ پئیـمانه تک دوْلــدۇن سنی کیم غرق ائدیب قـانه سالێب بۇ قانلــێ مئیدانــه بــۇ غـۆربـهتـده وحیـد اوْلدۇم کؤمهکـدهن نا اۇمـۇد اوْلدۇم قـالـێــب صــراف-ی-بیـچــاره مـحیـــط-ی-غـمــــده آواره توضیحات: [1] این شعر را تا آنجا که به نظر حقیر به وزن شعر آسیب نزند بر طبق واریانتهای ادبیات مکتوب نوشتم. مثلا": گئتدون --->گئتدین [2] شابئیت یا پایمنبر بئتی است که نوحهخوان در ابتدا آنرا دوبار تکرار میکند و سینهزنان یا زنجیرزنان گوش داده و آنرا به یاد میسپارند. بعد هر وقت نوحهخوان شعر را خوانده و به ردیف و یا قافیه مورد نظر رسید سکوت می کند، در این هنگام سینه زنان با قطع سینه زدن شابئیت را با صدای بلند می گویند.(پایمنبر تۇتماق) البته بعضی وقتها خود نوحه خوان نیز با آنان همخوانی می کند. و اگز زمانی خواست دو بند و یا چند بند را پشت سر هم بخواند بدون اینکه سینهزنان پایمنبر را بگویند در انتهای بند فرود نکرده و گاها" با اشاره به بند بعدی می رود. و کسانی که نزدیک نوحه خوان هستند در پایمنبر گفتن نقش بیشتری دارند و می توانند با نگاه کردن به کتاب نوحه خوان آنرا بلند با بقیه همخوانی کنند و این زمانی است که نوحه خوان هم گلویی تر کند با آب جوش [3] چنانچه صراف نیز در این مصرع آورده است، با شهادت حضرت ابوالفضل شهادت حضرت امام حسین (ع) قطعی شد و این یکی از دلایلی است که برای قمر بنی هاشم در بین ترکان جایگاه ویژهای وجود دارد. انشاءالله در این مورد بحث جداگانهای خواهیم داشت. صراف ___________________________________________ بنی هاشم آیێ باتاندا قارداشێن باشێ اۆسته چاغێرێر: نوحه استمداد قمر منیر بنی هاشم یالقۇزلایێب لئشگـهر منـی اێــمداده گـل قارداش پرچهم یاتێب قـو̊للار دۆشۆب، فریاده گل قارداش گـل چــک کنــاره نعشیمــی بـو قـانلــێ مئیـدانـدان از بــس وۇروبــلا نئیـــزه او̊خ، یــارام کئچیـب سانـدان سینهم سێنیب گلمیر نفهس، دۆشدۆم داخێ جاندان دۆشمـهن او̊لـــۇبـدور قـتلیمـه، آمــاده گــل قــارداش ایمداده گل قارداش آلدێــم فــراتـی جنگیلــه، اهــــل-ی-شقاوهتـــدهن وۇردوم سۇ اۆستــه پرچهمی فورهن شجاعهتــدهن ایندی سێنیب بال-و̊-پریم، دۆشدۆم جسارهتـــدهن روباهیلـــهر ضعــف آنلایێــب، ایمــداه گــل قارداش ایمداده گل قارداش آز قالدێ باتسێن ظۆلمیله، مــاه-ی-بنی هاشیـــم بیــر او̊خ وۇروبــلا آلنێمـا، قان او̊لــدۇ گـــؤزیـاشیـــم گل باشیمی اللـهردهن آل، ایستهکلی قـارداشیــم سن گلمهسهن باش وئرمهرهم، جللاده گل قارداش ایمداده گل قارداش من بۇ مقام-ی-عئشقیده، خو̊ش ایمتهحان وئردیم بیر مشک سۇ آلدێم عوهض، بیر مشک قان وئردیم آب-ی-فـراتـی ایچمـهدیم، لـب تئشنه جان وئردیـم جان اۆستییهم، قالدێ گؤزۆم، دریـاده گـل قـارداش ایمداده گل قارداش ائتـدی خجیـل دۆشمـهن منـی، مـاه-ی-مـدینـهمـدهن گیزلـهت بـو یو̊رغـۇن حالیمـی، نازلـی سکینهمـــدهن او̊خلاندێ مشگیم سۇ گئدیب، قان آخدێ سینهمدهن صبــر-و̊-تحمــل قالمـــادێ، سققــاده گــــل قـــارداش ایمداده گل قارداش آتــدان دوشـهنده تــو̊پراغــا، مــن خستـه جانیلـه آچــدێ قــو̊لــون زهــرا آنـام، شــور-و̊-فغـــانیلـــه اینـــدی یانێمــدا اگلــهشیـــب، قــددئ کمانیلــه گــل یانیمــا گلمیــش آنــام، زهـراده گـل قارداش ایمداده گل قارداش عباســه اوز وئــردی حـۆسئــن، بـۇ غملـی هنگــامه مئیـدانـدا قالــدێم باش آچێــق، رد او̊لــدۇ عممـامــه قاتیــل عمــود الــده گلیــب، فۆرصهت تاپێب کامــه آغلاشدێ یکسهر حالیمه، دۆشمهنده گل قارداش ایمداده گل قارداش بیـردهن تؤکـۆلدو اۆستـۆمه، قیرخ مین نفـهر کافــهر اللــهرده او̊خ نئیزه قیلیج، بۇ قـان تؤکـهن لئشگــهر آت دێرناغێندا پئیکــهریم، پامـال او̊لـــۇب یکســـهر جیسمیمده گلمـهز یارهلهر، تئعــداده گل قارداش ایمداده گل قارادش سندهن سو̊را یـو̊خ بیر کسیم، بـۇ غملـی صحـراده آلسێـن کنـاره نعشیمـی، سالسـێن منــی یــاده گل باشێـم اۆستـه قیل نظـهر، او̊ن یئددی جـللاده صئید او̊لمۇشام مین سنگدیل، صییاده گل قارداش ایمداده گل قارداش من متاسفانه شاعر این نوحه زیبا را نمی دانم و نتوانستم از منابع موجود پیدا کنم. اگر کسی اطلاعی دارد. آنرا رد قسمت نظرات بنویسد. التماس دعا
آخــان سـۇ تـک قێزێـل قانـــێ ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
سێنێب سنسیز بئلیم قارداش ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
آخێب قانـۇن گئـدیب جانــۇن ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
علم تـک سرنگــون اوْلــدۇ[ی] ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
اوْغۇلسێز قارداشۇن اؤلسۆن ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
قان آغلار عیترهتیم سنسیز ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
منی یالقۇز قـوْیـۇب گئتـدیـن ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
دؤنــۆب آلقــانـا گــؤزیـاشێـم ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
سنـه قـۇربــان اؤزۆم قــارداش ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
گۆلۆستانێـم نه تئز سوْلـدۇن ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
یــانـار بــــۇ حــالــه بیــگـانـه ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
سن اؤلدۆن من شهید اوْلدۇم[3] ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم
اؤزۆن قیــل دردینـــه چــــاره ابـوْالـفـضـلیـم عـلـمـداریــم