شاعران نامدار عاشورایی اردبیل

 اردبیل ،این خاستگاه تشییع و مرکز تجلی شور وعشق حسینی از قرنها پیش پاسدار میراث گرانقدر فرهنگ عاشورایی بوده واین فرهنگ در اعتقادات مذهبی مردم این سامان ،عمیقاً ریشه دوانیده است.درسراسر فرهنگ بشری و در سراسر دنیا از قدیم الایام تا عصر حاضر هیچ حماسه ای به اندازه واقعه کربلا مورد توجه قرار نگرفته است هرگاه سروده های شاعران درباره انقلاب کبیر عاشورا در یک جا گرد آوری شود به یقین کتابخانه عظیمی را تشکیل خواهد داد و همین گسترگی نموداری است برعظمت نهضت سیدالشهداء (ع) و یاران فدارکارش که مخلصانه دل به معشوق دادند وعاشقانه جان باختند

در اردبیل از شاعران وسخنوران توانا که در مورد فرهنگ عاشورا شعر سروده اند استادان بزرگوار مرحومین (شمس عطار اردبیلی - بیضای اردبیلی - تاج الشعراء یحیوی – مضطر - انور اردبیلی - منزوی – ذاکر – شایق – ناطق – میرزا صدر المالکی – کاتب - حاج مختار نخستین – رحمان نیک نژاد - نادر جلیلی وند - استاد بهجت خامه یار – مطلع – ناصر آزاد - عاصم کفاش - صدیف بختیاری - غمگین الحسینی) آثار دلنشین خود را در دفتر عشق حسین (ع)ثبت کرده اند.

مولانا شمس عطار اردبیلی

شاعر عارف وعاشق شوریده اهل بیت اطهار علیهم السلام جزو شخصیت هایی است که زندگینامه مدون وکاملی از وی در دست نیست.

بیضای اردبیلی

درسال 1268 هجری قمری برابر با 1226 شمسی در محله سلیمانشاه کوچه اسماعیل بیگ روبروی کوچه آقاجانخان ،قدم به عرصه حیات نهاد. خانه وی تا این اواخر پا برجاست و به ((بیضا حیه‌طی)) یا حیاط بیضاء معروف است. شغلش کلاهدوزی بود و در راسته بازار اردبیل – آنجا که بازار کلاهدوزان فعلی قرار دارد – دکان داشت این دکان در جریان خیابان کشی واحداث خیابان پهلوی سابق ار بین رفته است.در کنار این کار، گاه گداری به تجارت پوست بره می پرداخت.

سنه ای مدعی گر عشق حسیندی پیشه

قورخما محشرده اماندی ائیله مه اندیشه

دوت حسین دامنینی خاتمه وئر تشویشه

عاشقون بیلله م قبرده کچر آسان گجه سی

حاج عباسقلی یحیوی اردبیلی

حماسه سرای نامدار آذربایجان در تاریخ 27تیر ماه 1280قدم به عرصه حیات گذاشت وی یکی از بزرگترین شاعران عاشورایی معاصراست که علاوه برداشتن سبک خاص به لحاظ نوآوری وایجاد تحول بنیادین در سوگنامه پردازی و مرثیه سرایی ،سرآمد روزگاز وپایه گذار مکتب شعری ویژه ای است در سن 13سالگی چشمه شعر در جانش جوشیدن گرفت وبا تخلص احقر سرودن آغازید حاصل 78سال عمر و 65 سال سابقه سخن پردازی وی 8 جلد کتاب است که حاوی صدها قطعه اشعار فارسی وترکی آذری می باشد 1-بساط کربلا 2-اسرار عاشورا 3-پرچم عزا 4-آخرین آثار یحیوی 5-یادگار یحیوی 6-بهارستان یحیوی 7-نگارستان یحیوی 8-غزلیات و طنز

آی باتدێ صۆبح آچێلدێ، زینب نوایه گلدی

زهرا دئدی حۆسئن وای، عاله‌م صدایه گلدی

چۆن یێخدێلار آتێندان، سولطان-ی- تشنه کامی

دنیایه اوْلدۇ ائعلان، قتل-ی-حۆسئن پئیامی

میرزا مضطر اردبیلی شاعر پرشور و نوای حسینی

جبار جلیل‌وند فرزند مشهدی جلیل در سال 1272 خورشیدی در کوچه علی از توابع محله پیرعبدالملک قدم به عرصه وجود نهاد پس از ورود به مکتب خانه استاد میرزا عزیز مرحوم سالیان دراز همدرس وهمکلاس استاد یحیوی مبرور (متولد 1280) بود

اصغریم ،ای پرشیکه‌سته، بۆلبولوم یات ساکیت اول

آغلاما ،لای لای بالام ،لای لای گۆلوم یات ساکیت اول

آغلایێب آرامی آلدۇن، دردناک ائتدین منی

مو پریشان، دیل پریشان، سینه چاک ائتدین منی

حاج انور اردبیلی

حاج قدیر جلیل زادگان فرزند حاج یوسف متولد سال 1310 یکی از شاعران خوش قریحه عاشورایی است که در دوره تحصیل از شاگردان ممتاز بوده با داشتن استعداد درخشان ،به تشویق پدر خویش به شغل آزاد روی آورد ولی از مطالعه در زمینه مسائل مذهبی ،اخلاقی ومتون کلاسیک ادبیات فارسی و آذری غفلت نورزید از 15سالگی به شعر وشاعری دل بست. وی روز  6 اردبیهشت سال 1371 دچار سکته مغزی گردید وسرانجام ساعت 30/4 بعداز ظهر روز جمعه 19ذیعقده 1412 برابر با اول خرداد 1371 دار فانی را وداع گفت ودر قبرستان قاسمیه دفن گردید

دامن ختم نبی عرش زینب است

شهپر روح الامین فرش زمین زینب است

ساطع از رخساره اش اشراق نور پنج تن

جلوه زهرای اطهر در جبین زینب است

منزوی اردبیلی

رحیم منزوی اردبیلی فرزند اسدالله در محله سید آباد اردبیل در سال 1316 دیده به جهان گشود وی یکی از شاعران نام آور عاشورایی است از آثار وی 1-نهضت حسینی 2-آمال منزوی 3-آثار منزوی 4 -ایثار منزوی 5-صدسینه زن 6-صد قافیه 7-صد منظره 8-صد زمزمه

در سحرگاه روز 9 مرداد 1371 (30محرم) درپی عارضه قلبی در بیمارستان تهران درگذشت و جنازه اش به اردبیل انتقال یافت ودر قبرستان بهشت فاطمه به خاک سپرده شد.

محضر حقده بلادور باشه، باش-و-جان باجی

ایستیره‌م کئچه‌م باشه، یئته پئیمان باجی

[در مورد شاعر دل سوخته اردبیل مرحوم رحیم منزوی و سبک نوحه وی حرفهای زیادی می توان گفت که البته باید اهل خبره به این مورد بپردازند چون بنده با عروض و کلا" شعر آشنایی آنچنانی ندارم ولی این را بگویم که استاد نیز دارای سبک خاص ادبی بوده و در نوع خودش بهترین و فاخرترین آثار را آفریده است. و معمولا" در سروده های ایشان کلمات فارسی و عربی نسبت به سایر نوحه ها کمتر است و شور و جوشش عشق را در سروده های ایشان بوضوح می توان دید.

مطلب دوم اینکه ایشان در زمانی اشعار خود را سرودند که مداحی ترکی با حضور و پیدایش مداحان بزرگی چون حاج سلیم موذن زاده اردبیلی، حاج داوود علیزاده، حاج جواد رسولی و حاج محمد باقر تمدن و ... به تمام لایه های اجتماع رسوخ کرده و گسترش فراوانی یافته است و درست چنین زمانی است که سروده های ناب و بی بدیل استاد با اجراهای بی نظیر مداحان بزرگ و عزیزمان و مخصوصا" استاد سلیم موذن زاده اردبیلی که با توانایی تمام و درست بر طبق دستگاههای موسیقی انجام می گرفت بر روی نوارهای کاست خانه به خانه در بین مردم چه در شهر و چه در روستا به جای تمام چیزهای دیگری که می شد گوش داد مورد استفاده قرار می گیرد.

و به نحوی یک همکاری زیبا بین شاعر و مداحان بوجود آمده بود و این مداحان خود را شاگرد مکتب استاد منزوی قرار داده بودند و اوج این همکاری ها را در آثار حاج سلیم به وضوح می توان یافت و کاست اکبره باخ –اکبره باخ حاج سلیم که تماما" سروده های مرحوم منزوی بود شاهکاری در ادبیات عاشورایی می باشد. شعری با قالب نو و خلاقیت تمام و اجرایی زیبا و تمام با خلاقیت استاد سلیم موذن زاده، و واقعا" می توان گفت که این اثر بی نظیر بوده و است و باعث شروع سبک جدیدی در مرثیه سرایی و مداحی ترکی گردید.

در مورد شخصیت مرحوم منزوی نقل است که ایشان در باره مضامین و حتی کلماتی که در سروده هایش به کار می برد خیلی حساس بود و شعرها را سعی می کرد که در همان حال و هوای عاشورایی بسراید و حتی گویند که برای سرودن شعری در مورد حضرت رقیه (س) مسیری خاردار را که نسبتا" هم طولانی بود چندین بار با پای برهنه دویده بود تا بتواند شعر سوختن خیام و فرار بچه ها به صحرا را بسراید.

شاهد مثال همکاری استاد با مداحان ترک را می توان در مراسم تشییع جنازه استاد دید و چه صحنه های بیاد ماندنی بود سلیم می خواند، تمدن اوْخشاما می گفت او تمام نکرده داوود به فغان می آمد. خدایش بیامرزد.]

حاج ناصر آزاد اردبیلی

جلیل ناصر آزاد متخلص به ناصر و معروف به حاج ناصر ساعت ساز در 6شهریور 1298 شمسی در محله ملا هادی در خانواده متدین قدم به عرصه گیتی نهاد در ظهر یوم الله 27 رجب 1408 مطابق با 8 فروردین 1366 پس از سرودن مدیحه ای درباره بعثت پیامبر (ص) لبیک حق را اجابت گفت وپیکر پاکش در قبرستان غریبان اردبیل به خاک سپرده شد

برحسینی ها زهر جا کربلا زیباتراست

جلــوه گـــاه آشنــا بر آشنـا زیباتراست

غمگین اردبیلی

میرزا عبادالله داورنیا فرزند مرحوم مشهدی علی مشهور به ملا عبا غمگین ومتخلص به غمگین الحسینی در صبحگاه یوم الله نیمه شعبان المعظم سال 1312 هجری قمری دیده به جهان گشود مرحوم غمگین روز دوشنبه ساعت 4 بعداز ظهر روز 29 اردبیهشت 1348 برابر با 2 ربیع الاول سال 1389 در سن 76 سالگی دارفانی را وداع گفت ودر قبرستان غریبان مدفون گردید

یاپێش صدقیله غمگین، دامن-ی-ناموس-ی-کبراده‌ن

سنه ائیله‌ر شفاعه‌ت، دوْخته‌ر-ی-زهرا، قییامه‌تده

صدیف بختیاری اردبیلی

صدیف بختیاری در سال 1300 شمسی در اردبیل دیده به جهان گشود وی یکی از شاعران آذری است که بختیار یا بختیاری تخلص می کرد نامبرده روز 13شهریور ماه 1366 دارفانی را وداع گفت ودر قبرستان بهشت فاطمه اردبیل به خاک سپرده شد.

افســوس تئــز پـوْزار او گـۆلــون اتفاقینـی

جبـر-ی-زمان-وْ-جور-ی-خزان، باد-ی-صرصری

بۆلبۆل بۇ سوگنامه ده، لئیلانی فرض ائله

گۆل ده ووجود-ی-اقدس-ی-شهزاده اکبری

غلام عسگر عاصم کفاش

در خانواده های مذهبی در سال 1246 خورشیدی در یکی از روستاهای منطقه یورتچی حوالی شهر نیر دیده به جهان گشود سه ساله بود که مرحوم پدرش به اردبیل کوچید ودر محله جمعه مسجد سکونت اختیار کرد در سال 1327 خورشیدی دار فانی را وداع گفت ودر قبرستان بهشت فاطمه اردبیل مدفون گردید.

باخ بیر اوضاع-ی-جهانه ،ائی دل-ی-عاقل سن اگر

روزگار اوْلمـــۇش گۆذه‌رگاهـون، دگیل هرگیز مقه‌ر

 برگرفته شده از وبلاگ دارالارشاد (شرشربولاق) اردبیل