بنی هاشیم آیێ باتدی – قوْشار: اردبیللی منعم

 

آچێقلاما: بۇ نوحه‌نی حاج صدیف اردبیلی گؤزه‌ل ایفاده ائدیب. آنجاق متنه باخاندا بۇ نوحه و شئعرین فرقلی و آیرێ تۆرلی اوْلماسێنێ بیلمه‌ک اوْلۇر. من بۇ چئشید شئعرین و نوحه‌نین آدێن بیلمیره‌م:

 

آی چێخدێ سۇدان باتدێ، اطفاله خبر چاتدێ

سۇ گؤزله‌مه‌سین قێزلار، عباس عله‌می یاتدێ


باتمێش قانا سرلئشگـه‌ر، طبّال وۇرۇر لئشگــه‌ر
سعـد اوْغلـۇ گۆلـه‌ر آممـا، آغـلار قـره معجه‌رله‌ر
بیر یاندا دۆشۆب سققا، بیر یاندا قوْپۇب محشه‌ر
آیا گؤره‌سن کیمدیـر، هر دم اۇجـادان سسلـه‌ر

بس هـارداسـان عبّـاسیــم؟ ائی قانــه باتـان پئیکـه‌ر
سس وئــر سسیمـه آخـه‌ر، انصاریـم اوْلـۇب قارداش
دوْغـرانـدێ جـوان اوْغلـۇم، قـددیم بـۆکـۆلۆب قارداش
گل اۆستیمه هر یئرده‌ن، دۆشمه‌ن تؤکۆلۆب قارداش

قوْلسۇز یێخێلێب سققا، قانیله دوْلـۇب گؤزلـه‌ر
ایستـه‌ر وئره عبّاسه، سۇ خاتم-ی-پئیغه‌مبـه‌ر
سققا سۇوا باخدێقجا، آغلار بئله عرض ائیلـه‌ر
گهـواره‌ده یـا جــدّا، عطشانـدی علـی اصغــر

چێخدێ توْز آراسێندان شه گؤزله‌ره گؤرسه‌ندی
غئیـره‌تلـی وزیـر اوْنـدا، بیـر تیتـره‌دی ترپـه‌نــدی
عفو ائیله یارام چوْخدۇر، ائی فاطیمه دیلبه‌ندی

شه گؤردێ خوداوندا حئیره‌تلی تماشادێر
دؤرد نورون آراسێندا، بیر قامه‌ت-ی-رعنادیر
حیدر دئییر اوْغلۇم وای، بیر ماته‌م-ی-عوظمادیر
آغلار باشێ اۆستۆنده، صدّیقه‌ی-ی-کبرادیر

دۆشدۆ آلێب آغۇشه، بیر حسره‌تیله‌‌ن باخدێ
عبّاس گؤزۆن یۇمدۇ، باش دال طره‌فه آخدێ
شاه آغلادێ یا الله، شام اهلی دۇرۇب باخدێ

هئی سسله‌دی جان قارداش، هئی گلدی نوا اۆسته
سس وئرمه‌دی یۆز وئردی، غم آل-ی-عبا اۆسته
قوْیدۇ یارالێ باشێن، توْپراغه مینا اۆسته
دؤرد مین اوْخ آتان بیرده‌ن، اوْخ آتدێ هوا اۆسته

سئل تک تؤکۆلۆب لئشگه‌ر، شاه-ی-شهدا اۆسته
باشلاندێ گینه دعوا، دونیای-ی-فنا اۆسته
گۆن باتدێ قاراتوْزدان، مئیدان-ی-بلا اۆسته
گۆن باتجاغێن آی چێخدێ، فی‌الفور هوا اۆسته
آی یوْخ یارالێ بیر باش، گؤرسه‌ندی جیدا اۆسته

کس عؤمریمی یا الله، یاندێ اۆره‌گیم یاندێ
نئیزه گؤگه قوْزاندێ، مئیدان ایشێقلاندێ
قارداش باشێن گؤردۆ، بیر پارچا قێزێل قاندێ

شمشیر وۇرۇب سولطان، محو اوْلدۇ قوْشۇن قاشدێ1
گلدی آتێن اۆستۆنده، تللی ائله‌کی آشدێ
سس قوْپدۇ عطش‌لرده‌ن، دریای‌-ی-بلا داشدێ
جام الده قاباغێنه، عطشان بالالار قاشدێ2

بیر سؤز دئدی اطفالی، آغلاتدێ موصیبه‌تده‌ن
من گلدیم عموز قالدێ، مئیداندا خیجاله‌تده‌ن
سۇ اوْلمادێ گؤنده‌رسین، قان آغلادێ غئیره‌تده‌ن

یالواردێ سۇسۇز قێزلار، بیز دیده تریک بابا
یاپراق کیمی وحشه‌تده‌ن، باخ گؤر اسه‌ریک بابا
سۇ آدێنێ اؤلسه‌کده، بیرده دئمه‌ریک بابا
سسله‌ن عمومیز گلسین، سۇ ایسته‌میریک بابا

1و 2- قاچدێ

قایناق: گلچین کربلا، بزبان ترکی شامل نوحه، سینه‌زن، افراد، رجز، دوبیتی، گردآورنده: فیروزی نیا، چاپ پنجم – بهار 75- چاپ علمیه – مرکز نشر فرهنگی بهترین