جناب مسلم اۇشاقلارێنێن احوالاتی

قوْشار: اردبیللی منعم

 

قاباقجا دئدیک کی منعم‌ین نوحه‌لری آیرێ شاعیرلریمیزین نوحه‌لرینده‌ن فرقلی گؤرۆنۆر*، ایندی بۇ قوْشقۇنۇ اوْخۇیۇب اوْنۇن نوحه‌لرین آرتێق تانێیاق.

 

مسلم یارالێ تئشنه، ترک ائیله‌دی دۆنیانێ

قوْیـدۇ الـی قوْینۇندا، بیر جۆت قۇزۇ قۇربانێ


 

چون سئیف‌-ی-بنی هاشیم، چالدێ ال-آیاق قاندا

قــالــدێ ایـکــی شـهــزاده، آواره بییـابــانــدا

گـه قالـدێـلا چـؤللـه‌رده، گـه گۆشـه‌ی-ی-زیندانـدا

تـا چێخـدێـلا زینـدانـدان، بیــر مـوقـع-ی-بحـرانـدا

 

آیا هارا گئتسینله؟ غۆربت یئری گۆن باتدێ

آللاه ایکی شهزاده، بس هاردا گئدیب یاتدێ

 

ظۆلمه‌ت بۆرۆیۆب شهری، گئتسینله مکان یوْخدۇ

یا اوْردا اوْتۇرسۇنلا، دۆشمه‌نده امان یوْخدۇ

یا چؤللــه‌ره قاچسێنلا، قاشماقلێقا1 جان یوْخدۇ

یاپراق کیمی تیتریلله‌ر، روخساریده قان یوْخدۇ2

 

قالساق دئدیله‌ر بۇردا، دۆشمه‌ن گؤره‌جئک قارداش

صبّاح زیاد اوْغلۇ، وای اؤلدۆره‌جئک قارداش

 

یۆز قوْیدۇلا صحرایه، قان یاش الئییر گؤزله‌ر

قوْرخۇللا قارانلێقدا قاشدۇقجا3 بده‌ن تیتره‌ر

هر دم اوْ کیچیک قارداش، آغلار اۇجادان سسله‌ر

گل غئیره‌تیوه قۇربان، عبّاس-وْ-علی‌اکبر

 

باغرێم قارالێب بابا، رنگیم سارالێب بابا

گل دربئده‌ر اطفالون، چؤللـه‌رده قالێب بابا

 

دۇردۇ یارالێ قۇش تک، دۆشدۆ یوْلا یوْلاندێ

آغلاردێلا گئتدیکجه، صوبح اوْلدۇ ایشێقلاندێ

بیر عوره‌ت اوْ اثناده، گؤردۆ اۆره‌گی یاندێ

گتدی ائوه گؤز یاشلێ، باشلارێنا توْلاندێ4

 

سۇ وئردی غذا وئردی، تا گۆن دوْلانێب باتدێ

بیر یئرده قۇجاقلاشدێ، یوْرقۇن بالالار یاتدێ

 

یاتدێ اوْ بؤیۆک قارداش، روح اۆچدۆ قانادلاندێ

رؤیاده گؤرۆب ناگه فانوس-ی-خودا یاندێ

پئیغه‌مبه‌ر-ی-خاته‌مدیر، شاهه‌نشه‌هی مرداندی

آمما اۇجا قامه‌تلی بیر شخص نومایاندێ

 

دیققه‌تله نظه‌ر سالدێ، یاندێ اۆره‌گ اوْدلاندێ

گؤردۆ آتاسێ مسلم، اؤز قانینه غلطاندێ

 

فوْره‌ن یۇخۇدان دۇردۇ، آز قالدێ چێخا جانێ

اوْل خێرداجا  قۇربانه، کشف ائیله‌دی رؤیانێ

الان بابامێ گؤردۆم، جیسمینده‌ن آخێر قانێ

بیز ترک ائده‌ریک بیلدیم، صبّاح بۇ دۆنیانێ

 

حاریث یۇخۇدان دۇردۇ، نیصف‌-ی-شب-ی-ظۆلمانێ

گؤردۆ اوْ قارانلێقدا، آغلار ایکی قۇربانێ

 

قانۇن-ی-محمّد ده واجیبدی مسلمانه

کافیرده اگه‌ر اوْلسا رحم ائیلییه مئهمانه

بیر ظۆلم ائله‌دی بی‌دین، اوْل خێرداجا قۇربانه

بیرده‌ن دئدی وای بابا، لبله‌ر بوْیانێب قانه

 

اسدی یارالێ لبله‌ر، تر آخدێ جبینینده‌ن

یالواردێ امان ظالیم، اؤلدۆرمه یئتیمه‌م من

 

اوْل قانلێ دوْداقلاردان، یاندێم سسی قوْزاندێ

صوبح اوْلدۇ ایشێقلاندێ، حاریث قوْلۇ چێمراندێ5

بیر جۆت بالاجا قارداش، وای قوْلا باغلاندێ

گلدی اوْ خانێم عوره‌ت، باشلارێنا توْلاندێ6

 

ایبراهیم اۆزۆن دۇتدۇ، اوْل عوره‌ته یالواردێ

گل آخێر-ی-عؤمرۆمده، بیر کلمه سؤزۆم واردێ

 

الان باتارێق قانه، بۇ آخه‌ر-ی-ساعه‌تدیر

وئردیک سنه چوْخ زحمه‌ت، بۇ آخه‌ر-ی-زحمه‌تدیر

بیر کلمه سؤزۆم واردێر، چوْخ غملی وصیّت‌دیر

بیر خێردا باجێم واردێر، گؤزله‌ر بیزی مدّت‌دیر

 

گؤنده‌ر اوْ قارا بخته، القانه باتان جامه

بیر جۆت بالاجا کؤینه‌ک، بیر جۆت یاشێل عمّامه

 

آچێقلاما:

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1- قاچماقلێغا

2- اۆزۆنۆن رنگی قاچێب

3- قاچدێقجا

4 و 6- منجه "دوْلاندێ" دۆزدیر. آنجاق "توْلاندێ" دا دۆز اوْلابیله‌ر.

5- چیرمه‌مک، چێرماماق، چێمراماق: بالا زدن، بالا کشیدن - قوْلۇن چێمرادێ: آستینش را بالا زد.

 

* یۇخارێداکی نوحه‌نی بۇ نوحه ایله قارشێلادێن (مقایسه ائدین):

 

آللاه ریضاسی رحم ائت، بیز بینه‌وایه حاریـث

دوْران بیزی سالێبـدێر، یۆز میـن بـلایه حاریث

 

ائتـمـــه بیــزه اذیــت، سـالمـــا بیـــزی ایــاغـــه

هئچ کیمسه اؤز ائوینده، ظۆلم ائیله‌مه‌ز قوْناغــه

ظالێــم مــروت ائیلــه، ایکــی یتیــم اۇشــاغـــه

بیر کیمسه یوْخ یئتیشسین، آخه‌ر هرایه حاریث

 

ال ساخـلا چکـمه خنجـه‌ر، پئیغـه‌مبه‌ره باغێشـلا

شیر-ی-خۇدایـه گـل گئـچ، اول سروه‌ره باغێشـلا

قان یاش تؤکه‌ن سیته‌مده‌ن بۇ گؤزلـه‌ره باغێشـلا

اوْلسـا گـۆنـاهێمێـز گئـچ، خیـر-وْ-النسایـه حاریث

شاعر: نائح