نوحه زیارت و سلام – شاعر: یحیوی

 

از شاعران پرآوازه اردبیلی مرحوم عباسقلی یحیوی است که قلم توانایش ۶۵ سال درباره حماسه عاشورا نوشته است. از این شاعر ملقب به تاج‌الشعرا ده‌ها اثر ارزشمند از جمله: بساط کربلا، اسرار عاشورا ، پرچم عزا و آخرین آثار به یادگار مانده است. ادیبان صاحب نظر از وی به عنوان استاد مسلم تجسم در به تصویر کشیدن وقایع کربلا و مصائب ائمه اطهار (ع) یاد می‌کنند. اغلب منظومه‌های تاج‌الشعرا دارای آهنگی حماسی هستند بطوریکه خوانندگان و یا شنوندگان، خود را در قلب واقعه احساس می‌کنند

 

   تئشنــه ســۇ کنـارینـده، لبلـه‌ره سـلام اوْلسـۇن

   قانه غرق اوْلان باشسێز، پئیکه‌ره سلام اوْلسۇن


 

تـۆربــه‌ت-ی-مقـدسـی کـی، کـیمییـاده‌ن آرتـێقـدێـر

قــوْببــه‌ی-ی-منــوری کـی، نـوْه سمـاده‌ن آرتـێقـدێر

بـوْقعــه‌ی-ی- مطهـری کــی، هـر بنـاده‌ن آرتـێقــدیر

کیــم دییــه بیـلــه‌ر کـعبــه، کـــربـــلا ده‌ن آرتـێقــدێر

اوْنــدا دفـن اوْلان شـاه-ی-بـی‌سـره سـلام اوْلـسۇن

 

روحــی روح-ی-ارواحـــه، جــیسمـی روح-ی-ذیروحه

سینــه گــه خـــده‌نــگیــلــه، خنجــه‌ریلــه مشروحـه

هــم یـــدان مقــطــوعـــه، هــم قفـــای مــذبــوحــه

لختـه-لختـه قـان دوْلمـۇش، گؤزلـه‌ره سلام اوْلسـۇن

 

کاکــوْل-ی-سمـه‌ن سمـایـه، قـامــه‌ت-ی-دیـل‌آرایــه

شـب چیـراق-ی-مظلـۇمان، نور-ی-چشم-ی-زهرایـه

گؤهــه‌ر-ی-شـب افـروز-وْ-اهـل-ی-بـئیتـی طـاهـایــه

طـاقـه‌ت-ی-دیـل-ی-«زینـب»، نـوْجـوان-ی-لـئیــلایـه

قیطعه-قیطعه دوْغرانمێش، «اکبر»ه سـلام اوْلسـۇن

 

گــۆلعــۇذار-ی-زییبــایــه، ســـرو-ی-قـدد-ی-رعنـایــه

ابـــروْوان قـــوْســی‌نــــه دیــــده‌هـــای شهـــلایــــه

قانێلـــه‌ن اوْلان الــوان، زۆلـــف-ی-عنبـــه‌ر آســایـــه

آتــــلارێـــن ایــاغـــێنـــده پــــاره-پــــاره اعــضـــایـــه

قـان حنـا خیضـاب ائتمیـش، اللـــه‌ره سـلام اوْلسۇن

 

طیفـل-ی-بی‌زبانی کی، گۆل کیمی سوْلۇب یانـدێ

اۆچ گئجه گـۆنـۆز عطشـان، دیـل دوْداغـێ اوْدلانـدێ

ظهــر-ی-یـوْم-ی-عـاشـۇرا، سـۇ یانێنــدا اوْخـلانـدێ

شهپـه‌ر آچـدێ پئیـکانـدان، قـۇش کیمی قانادلاندێ

شـاهبـاز-ی-خــونیـن پــر، «اصغــر» سـلام اوْلسۇن

 

بیـــر جــــوان کـــی منصــه‌بــده، کـــربــلا علـمـداری

خون-ی-سوْرخێ ایله رنگین، بئیره‌ق-ی-نیگۆن‌ساری

قوْیدۇ قان قان سۇیا قییمه‌ت، مشکی اوْلدۇ گۆلنـارێ

سۇ یوْلۇنـدا سعــی ائتــدی، تـا کسیلــدی قوْلــلارێ

صــاحـیـب-ی-دوْ بــازۇی احــمـه‌ره ســلام اوْلســۇن

 

شیــدده‌ت-ی-ســۇســۇزلـۇقدان، اوْدلانان دوْداغلاره

آت دؤشــۆنــده قــاچــمــاغــدان، زخمــدار ایــاغـلاره

شــامیـــده قـــارانقـــۇقــدا، آج یــاتــان اۇشــاقـــلاره

بیــــر ده «ام‌کـلثـــۇم»ه، «زینـب»-ی-دیــل افـکـــاره

دوْختــه‌ران-ی-خــاتۇن-ی-محشـه‌ره سـلام اوْلسـۇن

 

خــواهــه‌ر-ی- «علـی‌اکبـر» قـالـدێ بئیــت‌الاحـزانـدا

یـوْخ چێــراغـێ یــوْخ فـرشــی، بیـر خرابــه زیندانــدا

تـوْپــراق اۆستـه جـان وئــردی، اؤلـدۆ کافـه‌ریستانـدا

کفـه‌نــی قــارا معجــه‌ر، دفنــی کــۆنـــج-ی-ویـرانـدا

اوْل «رقیــه»‌ی-ی-مــؤحنـه‌ت پروه‌ره سلام اوْلسـۇن

 

سیــدالعبـــادی کـــی بستــــه‌ی-ی-طنـــاب اوْلـــدۇ

شهـریلـه‌رده حققینـده، ظۆلـم-ی-بـی‌حئسـاب اوْلدۇ

پیشـــوای ایســلامــه خــاریـجــی خـیطــاب اوْلــــدۇ

آتــه‌ش-ی-شمـاتـــه‌تــده، خـاطیـــری کبـــاب اوْلــدۇ

اوْل مریــض-ی-دیـل خسته، سروه‌ره سلام اوْلسـۇن

 

«کوفــه»ده «عقیــل» اوْغـلـۇ «مسلــم»-ی-وفــاداره

«مالـک» اوْغلـۇ «ابراهیـم»، جان نئثار-ی- «مختـار»ه

«ابـن عوسجـه مسلـم» هــم «حبیــب»-ی-ســرداره

شـــاهـــراه-ی-ایـمــانـــدا، جــان وئــره‌ن جــوانـــلاره

طئفــل-وْ-پیــر-وْ-بــوْرنـایـه، یئکسـه‌ره سلام اوْلسـۇن

 

«یحیــوی» الیــن یئتســه، گۆنبـــه‌ذ-ی-طـــلا پـوشـه

بحــر-ی-لــۆطــف-مـوْلانــی، آهیــلـه‌ن گتیــر جوشــه

اخــذ قێــل اوْ درگــه‌هــده‌ن، هــر ایـکـی ائــوه توشـه

ایحتیرامه‌ن عرض ائیله، پیش-ی-قبر-ی-شیش گوشه

محضــه‌ر-ی-هــوْمــایــۇن-ی-انــوه‌ره ســلام اوْلسـۇن

 

توضیحات

این نوحه را در روستاها صبح روز عاشورا به منزله زیارت نامه می خوانند. و گاها" نوحه خوان با ذوق و سلیقه خود به آن می افزاید که واقعا" خیلی احساسی می شود.

نکته دیگر اینکه در گذشته [و الان در روستاها] مداح به معنی امروزی که شغلی باشد وجود نداشت و در ماه محرم با سودان به ترتیب در هر روز عزاداری چند نفر نوحه می خواندند و روحانی نیز روضه می گفت و اگر موقعیتش بود یکی دو نفر از این باسودان «افراد» می گفتند و یا اوْخشاما. و این اوْخشاما گفتن در عزاداری اشخاص متوفی یک جزء ثابت بود.