اوْخشاما


+ حضرت علی اکبر (ع)

حضرت علی اکبر (ع) در ادبیات مرثیه ای ترکی

 

حضرت علی اکبر (ع) در ادبیات مرثیه ای ترکی نیز جایگاه منحصر به فردی دارد اصولا" اکثر نوحه های ترکی عاشورایی به محوریت امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) و حضرت علی‌اکبر(ع) می باشد که ادبیات هر کدام متفاوت بوده و مشخصات خود را دارا می باشد.


سروده های مربوط به امام دارای جنبه های کلی و رهبری و هدایت و قبول امتحان الهی و قربانی شدن خود و یارانش در راه خداست و البته که از جنبه حماسی هم خالی نمی باشد. کلا" جنبه حماسی در اکثر اشعار نمود دارد.

نوحه های حضرت ابوالفضل(ع) چنانچه قبلا" نیز گفته شده است مملو از حماسه و غیرت و جنگاوری و اطاعت محض از امام می باشد. و البته که نقش سقایی حضرتش نیز نمود برجسته ای یافته است.

نوحه ها و اشعار مربوط به حضرت علی‌اکبر(ع) دارای بار عاطفی و زیبایی چشمگیری است بطوری که در اکثر سروده های مربوط، به وضوح دیده می شود و البته که در بعضی اشعار نیز جنبه حماسی صرف نیز دیده می شود. و اشبه بودنش به حضرت رسول(ص) نیز یکی از موضوعات مورد اشاره این اشعار است.و در کل این اشعار از نظر زیباشناسی نیز دارای ارزش فراوانی می باشند.

سروده زیبای مرحوم منزوی اردبیلی با عنوان اکبره باخ-اکبره باخ را می توان یک نمونه کامل از نوحه و سروده های عاشورایی مربوط به حضرت علی‌اکبر(ع) در ادبیات مرثیه ترکی به حساب آورد این سروده گرانقدر که در وزنی متفاوت و سنگین [من از اوزان عروضی چیزی نمی دانم] گفته شده است. با اجرای بی نظیر استاد بزرگ مداحی ترکی حاج سلیم مؤذن زاده اردبیلی به یکی از آثار ماندگار عاشورایی جهان تشیع تبدیل شده است و سبک و روش جدیدی را در مداحی و مرثیه سرایی ترکی گشوده است. [واقعا" شعر منزوی و اجرای حاج سلیم مؤذن کاملترین مداحی می باشد و چه مبارک که این دو سالیان سال همکاری کردند افسوس که منزوی از این جهان کوچ کرد.]

در ادامه چند نوحه از شاعران مرثیه سرای که درباره حضرت علی‌اکبر(ع) می باشد را برایتان خواهم آورد. و جهت گوش دادن و دانلود کردن قسمتهایی از مرثیه اکبره باخ-اکبره باخ می توانید به پست دانلود اوْخشاما، شاخسئی و نوحه وبلاگ مراجعه نمایید.(التماس دعا)

 

«علی‌اکبر» نؤوحه‌سی ایمام حۆسئین (ع) دیلینده‌ن- شاعر:؟

 

سمت-ی-خئیمه‌گاه گلدی

شاه-ی-کــربلا دایــانـــدێ

سسله‌دی باجێ گل آغلا

قانـــه اکبـریـم بــوْیـانــدێ

اکبریــم باجــێ جــوانــدیـــر

جیسمی لخته-لخته قاندیر

 

بیر زمان باجێ یئتیشدیم

گؤردیم اکبری پــریشـــان

آهو تـک یـارالــێ دۆشمـۆش

جیسم-ی-پاکی قانه غلطان

ایستی گۆن بده‌ن یارالـێ

قانێ هر طــره‌ف روانـدیــر

اکبریــم باجــێ جــوانـدیـــر

جیسمی لخته-لخته قاندیر

 

باشێنێ دیز اۆسته آلدێم

حسره‌تیله جان وئره‌نـــده

دوْره‌سین آلێبدێ دۆشمـه‌ن

آهو تک دۆشـۆب کــمه‌نــده

تاپشێرێب آناسێن اوْغلۇم

باشێ اۆستینـه گـله‌نــده

اکبرین بـۇ سـؤزلــه‌رینــه

قلبیم اوْد دۆتۆبدۆ یانـدێ

اکبــریـم باجــێ جــوانــدیــر

جیسمی لخته-لخته قاندیـر

 

گئتدی اکبریم الیمده‌ن

روْنه‌قیم بۇ گۆن پوْزۇلدۇ

هم اوْغۇل براده‌ریمـده‌ن

اللــه‌ریم باجـێ اۆزۆلـدۆ

قتلیگه‌هده اوْخ یاراسێ

‌جیسم-ی-پاکینه دۆزۆلدۆ

قالمێشام بۇ چؤلده یالقۇز

اوْخشا آغلا بیـر آمـانـدێــر

اکبــریــم باجــێ جـوانـدیــر

جیسمی لخته-لخته قاندیر

 

اهل-ی-بئیته سن خبه‌ر وئـر

گلدی نامـوْرادێـــــم اکبــــــر

اوْخشــاسێنـــلا، آغــلاسێنــلا

دوْغرانێبدێ جیسمی یئکسه‌ر

ایذن وئر آناسێ گلسیـــن

بیلمیشه‌م یوْلۇنۇ گؤزلـــه‌ر

اینتیظاریــده‌ن قـۇتــارسێــــن

آغلاسێـن بـۇ نــوْجــوانــدێـــر

اکبــریــم باجــێ جــوانــدیـر

جیسمی لخته-لخته قاندیـر

 

یاره‌ســی شومــاره گلمــه‌ز

چوْخ وۇرۇبـلا تیــر-وْ-خنجــه‌ر

جیسم-ی-پاکینــه نــه نوْعــی

قانیــلـــــــه وۇرۇبـــلا زیــــــوه‌ر

طاقه‌تیم گئدیبدی باجێ

گؤر نئجه قددیم کماندیر

اکبــریــــم باجـــێ جــواندیر

جیسمی لخته-لخته قاندیـر

 

صفحــــه‌ی-ی-جمـالینــه بــاخ

خال-ی-هاشیمی دۆزۆلمـۆش

هــر طـــره‌ف میــان-ی-خـالـه

قانێ سۇ کیمی سۆزۆلمـۆش

آهۇ تک یاتێب یارالێ

آنادان الی اۆزۆلمۆش

آنـایــا اوْغــۇل اؤلــۆمـــۆ

هامێ درد ده‌ن یاماندێر

اکبـریـم باجــێ جــوانـــدیــر

جیسمی لخته-لخته قاندیـر

 

علی‌اکبر مۆصیبه‌تینده:

بیر قدیم نؤوحه- بۇنۇ کئچمیش نسل ده چوْخ اوْخۇدۇرلار و افسۇسلار شاعیرین تانێیانمادێم:

 

دستوری وئر سالسێن باشا، لئیلا قارا معجه‌ر باجێ

تــاج-ی-شهــاده‌ت باشێنــه، قوْیــدۇ علـی‌اکبر باجێ

 

جــــان‌ آفــه‌رین قـــــارداشـــۇوا ائتمیشـــدی ارزان نئعمــه‌تین

وئرمیشدی خوْش سیره‌ت اوْغۇل، یاخشێ بیلیردیم قییمه‌تین

من تربییــه‌ت وئردیم اوْنا، چکـــدی آناسێ چکــدی زحمــه‌تین

آلدێـــق نتیجــه حمــد اوْلا، گئیــدی شهــاده‌ت خلعـــه‌تیـــن

اوْلــــدۇ ذبیـــح-وْ-الــلاهیـــده‌ن، ایثــــاری بــالاتـــه‌ر بــاجـــی

 

اوْن سکیز ایل زحمـه‌ت چکیب، گۆل بسلییه بیر باغیبان

ناگــه همــان زیبـــا گـۆلــۆ اوْراق ائــده دســت-ی-خـزان

یاپــراغلارێــن یئـرده‌ن یێغێـب، گۆل صاحیبـی ائیله‌ر فغان

مـن باغیبـان-ی-خستـه دیـل، گئتـدی خزانـه گـۆلسیتـان

دۆشـدۆ صفــاده‌ن گۆلشه‌نیم، اوْلدۇ گۆلـۆم پـرپـر بـاجــێ

 

اوْلســۇن مـؤثر عالـه‌مــه، بۇ آته‌شیــن گوفتــاریلــه‌ر

دشــت-ی-بــلاده موْتته‌حئــد، اوْلــدۇ جینــایه‌تکاریله‌ر

یێخـدێ حۆسئینین یوسئفین، گوْرگان بد کئرداریله‌ر

نازوْک ووجودین دوْغرادێ، شمشیریله‌ن خونخواریله‌ر

حالێن سوْرۇشسا قێزلارێم، پیراهه‌نین گؤسته‌ر باجێ

 

صالیح اوْغۇلــدان هر آتا مۆشکۆلدو چوْخ اۇلفه‌ت کســه

مئیـــدانیــده دۆتــدۆم عــزا، شخصــا" اؤزۆم بۇ نوْ رســه

اؤپدۆم یۆزۆن سیلدیم گؤزۆن، غم یئتدی چرخ-ی-اطله‌سه

سنــده یۇبانــدۇن گلمـه‌دین، وئردیـم آناملا سس سسه

مـن آغلادێـم گؤز یاشێمـێ، سلدی اوْ غـم پـروه‌ر باجێ

 

آلدێم دیز اۆسته باشێنێ، بۇ خوْش مقالیم دینمه‌دی

چوْخ ماییل ایدی صؤحبه‌ته، صاحیب کمالیم دینمه‌دی

تیکدی گؤزۆن روْخساریمه، آرتدێ ملالیم دینمه‌دی

صیادیله‌ر یوْرمۇشدۇ چوْخ، زیبا غزالیم دینمه‌دی

نا گه یۇمۇلدۇ قان دوْلان، آهۇ باخێش گؤزله‌ر باجی

 

حاشــا جاهاندا حشره تک، دۆشسـۆن بئله بیر ایتیفـاق

قێلسێــن نیظــاره پیر آتــا، چـالسێــن جاوانــی ال ایـاق

اهــل-ی-کسا یاس دۇتماغا، گلمیشدیله‌ر منده‌ن قاباق

روحین اوْلار پیشواز ائدیب، جیسمین سیزه گتدیم قوْناق

میهمانی پیشواز ائیله‌سین، اؤولاد-ی-پئیغه‌مبه‌ر باجێ

 

پوْزدۇ سیپئهـرین گردیشی ایجلالیمی؛ ایجلاسیمی

سالـدێ نفه‌سده‌ن کوفییان، بۇ طییئب-وْ-الانفاسیمی

اکبر اؤلۆب عمــامـه‌سیز قوْیمــا دایانسێــن قاسێمــی

کلثومــی ســن آرام ائلـه، مـن رام ائدیــم عباسیمی

شیدده‌تله آغلێر اکبره، چۆن خاطیرین ایسته‌ر باجێ

 

سـن بیر وفالی عممه‌سن، چوْخ مئهریبان چوْخ با حیا

مــن داغــدیــده بیـــر آتــا، اشکـیــم روان قلبیــم یــارا

قارداشۇن اوْغلۇ جان وئریب، سن اوْخشا من ائلیم نوا

سن اوْخشاسان سرمشق اوْلار، ایلهام آلار اهل-ی-عزا

یاددان چێخـارتمــاز درددیمــی ایللــه‌ر بوْیـۇ دونیا باجێ

 

نخجیــرگــه ده رسمیــدیر، ائتســه تبانــی اوْچــۇلار

زیبــا غــزالــه تنــک اوْلار اطــرافیــده‌ن راه-ی-فـــرار

هـر اوْچۇ فۆرصه‌ت ائیله‌سه، فوْره‌ن اوْنا بیر اوْخ وۇرار

معلـۇم دیر دیلـده‌ن دۆشه‌ر، بۇ نحو ایله اوْلسا شیکار

بیلمه‌ز اؤزۆن، آچماز گؤزۆن، آهۇی خوْش منظه‌ر باجێ

 

 

نویسنده : حسین محمودی و یولداشلار ; ساعت ۸:٥٩ ‎ق.ظ ; جمعه ٢٩ آذر ۱۳۸٧
comment نظرات () لینک